Nhãn – một loại dược thảo quí

Cứ mỗi mùa nhãn về ai nấy đều háo hức được nếm những trái nhãn đầu tiên. Ngoài tác dụng dinh dưỡng, nhãn còn là một dược thảo rất quí, dùng để chữa nhiều bệnh.

Nhãn có tên khoa học là Dimocarpus Longan, thuộc họ bồ hòn; là loài cây nhiệt đới lâu năm, thân gỗ, vỏ cây xù xì, màu xám, thân có nhiều cành, lá um tùm xanh tươi quanh năm. Nhãn được trồng ở vùng nhiệt đới như miền nam Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ, Indonesia, Việt Nam … Lá nhãn thuộc loại lá kép hình lông chim, gồm từ 5 – 9 lá nhỏ, mọc so le, mỗi lá nhỏ dài từ 7 – 20 cm, rộng từ 2 – 5 cm. Có thể trồng bằng cách gieo hạt hoặc bằng phương pháp chiết cành. Nhãn trồng bằng hạt thì sau 3 – 4 năm sẽ ra quả, nếu trồng bằng phương pháp chiết cành thì chỉ sau một năm nhãn đã có thể có quả. Mỗi cây nhãn 8 – 10 năm tuổi cho sản lượng 100 – 180 kg quả mỗi lần thu hoạch.

Nhãn ra hoa vào mùa xuân, hoa nhãn màu vàng nhạt, mọc thành chùm ở đầu cành. Ở Hưng Yên quê tôi, vào mùa hoa nhãn nở, cả một vùng nhuộm một màu vàng nhạt tươi mới. Hương thơm thoang thoảng của hoa nhãn quyện với nụ cười mến khách của người dân bản địa khiến cho lòng du khách ngập ngừng không muốn rời xa.

Trải qua 5 – 6 tháng chắt chiu những tinh hoa của trời đất, những trái nhãn to, tròn căng, có đường kính lên tới 2,5 cm ngả sang màu vàng xám bắt đầu chín mọng. Tôi nhớ ngày còn nhỏ, con đường tôi đi đến trường hai bên là hai hàng nhãn. Những cành nhãn trĩu quả cong xuống như mời gọi, hương thơm ngào ngạt sực nức cả lòng người.

Nhẹ tay bóc lớp vỏ cứng bên ngoài, bên trong lộ ra cùi nhãn màu trắng sữa, gần như trong suốt, bao bọc lấy hạt nhãn tròn, màu đen nhánh, mỗi quả chỉ có một hạt. Hương nhãn nhẹ nhàng lan tỏa khiến cho cái nắng hè gay gắt cũng phải dịu bớt. Cắn vào thịt nhãn để nước vỡ ra, cái ngọt man mát thấm đến từng tế bào cảm giác khiến cho lòng thêm yêu hương vị quê nhà.

Ở nước ta, nhãn có nhiều loại: Nhãn lồng, nhãn tiêu da bò, nhãn xuồng cơm vàng, nhãn nước, nhãn cùi, nhãn đường phèn, … được trồng chủ yếu ở Hưng Yên và miền Tây Nam bộ như: Vĩnh Long, Tiền Giang, An Giang … Những năm gần đây, nhãn đã được xuất khẩu sang các nước ASEAN, Trung Quốc, Đài Loan, Canada, Pháp, Trung Đông, … Nhãn Việt Nam ngày càng có giá trị trên thị trường trái cây thế giới, làm hài lòng cả những khách hàng khó tính nhất.

Nhãn có giá trị dinh dưỡng rất cao. Thịt nhãn (cùi nhãn) chứa đường glucoza, đường saccaroza, protit, axit amin, mỡ, vitamin B1, B2, C, PP, phốt pho, canxi … có tác dụng dinh dưỡng khá tốt đối với tế bào não, làm tăng trí nhớ, giảm mệt mỏi, ức chế nấm ngoài da …

Thịt nhãn tính ôn, có công dụng bổ khí huyết, ích tâm tì, dùng để chữa các chứng bệnh thiếu máu, mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, mất ngủ, hay quên, nhịp tim không đều …

Nhãn thường được chế biến thành nhãn nhục (cùi nhãn khô, còn gọi là long nhãn). Trong đông y, nhãn nhục có tác dụng chữa bệnh rất cao, thường được dùng để bồi bổ cơ thể, chữa các bệnh hay quên, suy nhược thần kinh, hay hoảng hốt, khó ngủ … có thể dùng trực tiếp hoặc dưới dạng cao lỏng hoặc thuốc sắc. Long nhãn kết hợp với cao ban long gọi là nhị long ẩm (đơn thuốc của Hải Thượng Lãn Ông) có tác dụng chữa các triệu chứng kém ăn, mất ngủ, mồ hôi trộm, mệt nhọc, …

Nhãn kết hợp với hạt sen làm nên món chè hạt sen long nhãn có hương vị đặc trưng. Giữa trưa hè nóng nực được thưởng thức món chè này, bao nhiêu mệt mỏi bỗng dưng tan biến.

Cắt nhãn thành những miếng nhỏ, cho vào một li nước, thêm chút đường và vài viên đá, bạn sẽ có ngay một li nước giải khát có giá trị, giúp giải toả những căng thẳng sau một ngày làm việc vất vả. Bạn cũng có thể chiều bé yêu bằng món thạch rau câu long nhãn, đảm bảo bạn sẽ rất vui khi ngắm bé ăn từng miếng thạch ngon lành.

Nếu có dịp về thăm Hưng Yên quê tôi, mỗi bước chân dưới rừng nhãn sai trĩu quả sẽ cho bạn cảm nhận về một góc trời quê hương yêu dấu. Những trái nhãn nhỏ ngọt đã gắn bó với bao mảnh đời, đem lại nguồn lực kinh tế cho đất nước, và nuôi nấng những tình cảm thiêng liêng dành cho tổ quốc trong trái tim của mỗi chúng ta!

Chat Master Club

25/07/2011

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: